ETİK DEĞERLER VE YATIRIMCI HAKLARINA HALKA AÇIK ŞİRKETLER AÇISINDAN BAKIŞ

Öncelikle, değerli birliğinize, bana Arçelik adına, konuşma fırsatı verdiği için teşekkür ediyorum.

Konuşmama başlarken kısaca temsil ettiğim Arçelik hissedarları hakkında bilgi vermek istiyorum. Arçeliğin hisse dağılımı

% 57.3 Koç Grubu
% 22.3 Burla Grubu

Her iki grup da yönetim kurulumuzda temsil edilmektedirler.

% 20.4 Diğer Hissedarlar, yani Halka Açık Hisseler

Burada, Borsada işlem gören hisse senetlerimizin büyük bölümünün, Uzun Vadeli Stratejilerle yatırım yapan, Büyük Yabancı Fonlara Ait olduğunu da vurgulamak isterim.

Yatırımcı haklarından söz etmeden önce, bu konuda yola bizden çok önce çıkmış, dünyanın en büyük menkul kıymet piyasasına, yani Amerika Birleşik Devletleri'ne bir göz atmanın yerinde olduğunu düşündük...

Bildiğiniz gibi ABD'de dikkat çekici en büyük nokta yatırımcıların çok geniş bir tabana yayılmış olmasıdır. Bugün, genç ya da yaşlı, zengin ya da orta halli, tüm Amerikalıların yarısı menkul kıymetler borsasında yatırım yapmaktadırlar.

Amerikalı hissedarlar hakkında birkaç istatistiki bilgi de şöyle:

• Hissedarların beşte birinden fazlası 35 yaşın altında iken, sekizde biri 65 yaşın üzerindedir.

• İlginç olan başka bir durum da, yatırımcıların yarısının yıllık kazancının 57.000 dolardan az olduğu ve yalnızca %18'inin yıllık toplam aile gelirinin 100.000 doları aştığıdır.

  Nüfusun çoğunluğunu oluşturan, orta gelir grubuna mensup, Amerikan halkının çok büyük bir kısmı tasarruflarını menkul kıymetler borsasında değerlendirir. Bunun en önemli nedeni yatırımcıların sermaye piyasaları mekanizmasına duydukları güvendir!

Bugün Türkiye'deki menkul kıymetler borsasına baktığımız zaman karşımıza şöyle bir resim çıkıyor:

• Oldukça genç,

• Geliştirilen bazı düzenlemelerle yatırımcı profilini genişletmeye, tabana yaymaya çalışan,

• Batılı örneklerine göre daha küçük ölçekli, fakat büyük adımlar atmaya çalışan bir borsa..

Küçük yatırımcıların sahip oldukları haklar konusunda bilinçlenmesi, yatırımcı yelpazesi geniş, tabana yayılmış ve daha istikrarlı bir menkul kıymetler borsasına sahip olabilmek için şarttır. Bununla birlikte, bu piyasada rol alan bütün oyuncuların, hissedarların haklarına saygılı olması gereklidir.

Halka açık şirketler ve piyasada rol olan diğer oyuncular açısından, temel yatırımcı hakları konusunda görüşlerimi sizlerle paylaşıyorum;

1. Öncelikle, tüm yatırımcılar eşit haklara ve Adil muamele görme hakkına sahiptirler.

2. Yatırımcılar, yatırım yaptığı şirketi en iyi şekilde yöneten bir yönetim kadrosunu hak etmektedirler.

   Yönetim konusunda biraz daha detay vermek istiyorum. Şöyle ki;

   1. Halka açık şirket yöneticileri; yatırımcıların şirkete sağladığı mali kaynağa kendi parasıymış gibi sahip çıkmalıdırlar.

   2. Yöneticiler, yani bizler dürüstlük ve kanunlara uyumu sonuna kadar destekleyen bir şirket kültürü sağlamalıyız.

   3. Herkesin de bildiği gibi şirket yöneticilerinin temel amacı işi başarıyla yönetmek ve büyütmektir.

      Burada başarıyla yönetmekten kasıt, şirketin kar rakamlarını beklentilere uydurmaya çalışmak değil, işin kârlı büyümesini sağlamak için gerekeni yapmaktır.

   4. Son olarak da halka açık şirket yöneticileri veya denetçileri gerek finansal, gerekse işle ilgili açıklamaları, şirketin gerçek sahibi olan yatırımcılara, zamanında, şeffaf ve tarafsız şekilde yapılmalıdır.

   Müsaade ederseniz Burada, 3-4 ay önce bir yurtdışı şirket satın alma teşebbüsümüzle ilgili olarak yaşadığımız deneyimi sizlerle paylaşalım:

   Geçen yılın sonlarına doğru, Moulinex-Brandt grubu Fransa'da mali sıkıntıya düştü. Konkordoatao ilan etti. İlgili Fransız Ticaret Mahkemesi Şirketin Satışına karar verdi.

   Biz Arçelik olarak bu grubun beyaz eşya bölümünü oluşturan Brand tarafı ile ilgilendik. Bunun üzerine, 23 Ekim 2001 tarihinde alınan yönetim kurulu kararımızla, şirket yönetimine konu ile ilgili inceleme ve değerlendirme yapmak için yetki verilmesini sağladık. Aynı gün bu gelişmeyi kamuoyuna açıkladık. Böylece, hızlı bir şekilde yönetimin niyeti geniş yatırımcı kitlesiyle paylaşıldı.

   Brandt'ın satın alınma teşebbüsü ile ilgili yaşanan tüm gelişmeler zamanında ve eksiksiz olarak kamuoyu ile paylaşıldı.

   Küçük-büyük bütün hissedarlarımızın ve potansiyel hissedarlarımızın konu ile ilgili doğru bilgileri zamanında ve en yetkili ağızdan edinmeleri sağlandı.

   Brandt gibi öngörülmeyen gelişmelerin yanı sıra yatırımcılarımızı bilgilendirmek aslında yıl boyunca devam eden şirketimizin içindeki bir süreçtir.

   Finans bölümümüz, aracı kurumlar sayesinde ilişki kurduğumuz yatırımcı kuruluşlara şeffaf, abartısız, doğru bilgiyi zamanında ulaştırmak için çalışmaktadırlar. Şirketimiz periyodik olarak gerek yurt dışında yatırımcı toplantılarına katılmakta, gerekse İstanbul'da ziyaretçilerini kabul ederek kendilerini bilgilendirmektedirler. Ben de şahsen evvelki gün bir yabancı yatırımcıyla konuştum. Devamlı sizlerin sorunlarıyla muhatap olmaktayız ve her türlü açıklıkla cevap vermekteyiz.

3. Bir diğer yatırımcı hakkı da yatırımcılara, çıkarlarını etkileyecek önemde bir karar alınacağı zaman, kendisinin de onayını isteyecek bir kurumsal yönetim sistem sağlanmalıdır.

   Bunun en belirgin örneği, halka açık şirketlerin olağan ya da olağanüstü durumlarda gerçekleştirdiği genel kurullardır.

   Bu bağlamda şirketimiz, düzenlenen genel kurullarda, yönetmeliklere uygun olarak gereken kararlarda hissedarlarını onayını almaktadır.

   Yatırımcılarının genel kurulda atadığı şirket yönetim kurulu, her türlü stratejik yatırım kararını yatırımcı gözüyle değerlendirir. Projelerin geri dönüş süreleri, net bugünkü değeri, iç verim oranlarının arzu edilen düzeylerde olması sağlanır. Bu disiplin aslında şirketimizin bütün önemli kararlarında dinamik olarak kullanılmaktadır.

4. Yatırımcılar, kendisi adına hareket eden, şüpheci davranıp ikna edilmesi gereken, bağımsız denetçi kuruluşlarını da hak etmektedirler.

   Burada şirketlere düşen görev, bağımsız denetçi kuruluşlara sağlıklı çalışabilecekleri bir ortam oluşturmak ve doğru değerlendirmenin yapılması için gerekli tüm bilgileri denetçiler ile paylaşmaktır.

5. Yatırımcılar, bağımsız denetçilerin hazırlamış olduğu, tüm finansal sonuçları içinde barındıran, şirket ile ilgili doğru finansal verilere zamanında ve şeffaf olarak ulaşabilmelidirler.

   Bu konuda, Arçelik detaylı dip notlar içeren bağımsız denetimden geçmiş yıl sonu ve yıl ortası, bağımsız denetimden geçmemiş ara finansal sonuçlarını düzenli olarak yayınlamaktadır.

   Bununla birlikte şirketimiz yatırımcılar için yurtiçi ve yurtdışında düzenlenen toplantılara katılmaktadır. Bu toplantılarda, şirket bilgileri ve Finansal sonuçları yatırımcılar ile paylaşılmaktadır. Yatırımcılardan gelen bilgi taleplerinde ise rekabette dezavantaja neden olacak "sır" olarak nitelendirilen bilgiler göz önüne alınarak, gerekli bilgi paylaşımı sürekli olarak gerçekleştirilmektedir.

6. Yayınladıkları raporlar ile yatırımcıları yönlendiren aracı kurumlar, tarafsız şirket ve sektör raporları hazırlama sorumluluğunu her zaman hissetmelidirler. Bu raporların şirket pazar değerleri üzerindeki etkileri bir yana, yatırımcıları farklı kanallara yönlendirme konusundaki etkileri de göz ardı edilemez.

7. Yatırımcı haklarının korunması ile ilgili en son olarak görev, düzenleyici ve standart koyucu olan SPK'ya düşmektedir.

   Düzenlemelerin, gerek yerli, gerekse yabancı yatırımcının güvenini artırmaya ve onların haklarını korumaya yönelik olması gereklidir.

   Yatırımcıları ancak bu şekilde daha çok cesaretlendirebiliriz.

Sonuç olarak, bugünün sermaye piyasalarındaki bütün katılımcıların, yatırımcı haklarına saygı duyma ve onları koruma zorunluluğu vardır.

Yatırımcılar sermaye piyasalarının müşterisidir. İnanç ve güven bu piyasaların çalışmasını sağlayan temel unsurlardır. Bizler bunu daha da güçlendirmek için çıtayı daha da yükseğe çıkarmalıyız.

Teşekkür ederim.

Nedim ESGİN

Arçelik A.Ş. Genel Müdürü